Ehliyet Kısıtlama Kodları Ne Anlama Geliyor? 2026 Güncel Liste
Ehliyet kısıtlama kodları ne anlama gelir? Sürücü belgesi arkasındaki 12. madde kodları, gözlük (01.01), otomatik vites (78) ve tertibat kodları tam listesi.
Ehliyet kısıtlama kodları, sürücünün güvenli araç kullanabilmesi için yerine getirmesi gereken tıbbi gereksinimleri, araçta bulunması zorunlu teknik aparatları veya idari kullanım sınırlamalarını gösteren sayısal kodlardır. Sağlık Bakanlığı muayenesi veya İl Sağlık Müdürlüğü Sürücü Komisyonu tarafından belirlenen bu kodlar, sürücü belgesi kartının arka yüzündeki "12. Kodlar" sütununa basılır. Kodlar; gözlük kullanımından (01.01) yalnızca otomatik vitesli araç kullanmaya (78), elden kumandalı gaz-fren aparatlarından ticari araç kullanma yasağına (102) kadar geniş bir yelpazeyi kapsar.
Sürücünün ehliyetindeki kısıtlama kodlarına aykırı araç kullanması yasal olarak geçersiz sürücü belgesiyle araç kullanmakla eşdeğer kabul edilir ve idari para cezası ile ceza puanı yaptırımı uygulanır.
Ehliyet Kısıtlama Kodlarının Yapısı ve Kategorileri
Avrupa Birliği (AB) standartlarına uyumlu olan sürücü kısıtlama kodları 5 temel kategoriye ayrılır:
- 1Ehliyet Kisitlama Kodlari: 12. Madde
- 201 - 05: Tibbi ve Surucu Kisitlari: Gozluk, Lens, Isitme
- 310 - 35: Arac Teknik Tertibatlari: Gaz, Fren, Debriyaj, Direksiyon
- 440 - 43: Donanim Uyarlamalari: Ozel Koltuk ve Aynalar
- 570 - 79: Idari ve Sanziman Sinirlamalari: 78 Otomatik Vites
- 6100+: Mesleki ve Periyodik Kontrol Kodlari: 102 Ticari Yasagi
1. Tıbbi ve Sürücüye Ait Kısıtlama Kodları (01 - 05)
Sürücünün fiziksel sağlığı, görme ve işitme durumuna ilişkin gereklilikleri ifade eder:
| Kod | Resmî Açıklama | Sürücünün Zorunluluğu |
|---|---|---|
| 01.01 | Gözlük kullanımı | Araç kullanırken numaralı gözlük takılması zorunludur |
| 01.02 | Kontakt lens kullanımı | Araç kullanırken kontakt lens takılması zorunludur |
| 01.05 | Göz örtüsü / Monoküler | Tek gözü gören sürücüler için medikal durum |
| 01.06 | Gözlük veya kontakt lens | Sürücü dilerse gözlük dilerse lens takabilir |
| 02 | İşitme cihazı / iletişim desteği | Araç kullanırken işitme cihazı takılması şarttır |
| 03 | Uzuv protezi / ortezi | Kol veya bacak proteziyle araç kullanma zorunluluğu |
| 05.01 | Yalnızca gündüz sürüşü | Gün doğumundan gün batımına kadar olan saatlerde sürüş |
| 05.02 | Belirli yarıçap içinde sürüş | Sürücünün ikametine belirli mesafe içinde araç sürmesi |
| 05.04 | Belirli hızla sınırlı sürüş | Belirli bir azami hız sınırının üzerinde araç sürememe |
2. Araç Uyarlamaları ve Teknik Tertibat Kodları (10 - 35)
Ortopedik veya fiziksel engeli bulunan adayların araçlarına monte edilmesi gereken özel aparatları belirtir:
| Kod | Kapsanan Teknik Tertibat | Açıklama ve Kullanım Amacı |
|---|---|---|
| 10.02 | Uyarlanmış vites | Vites kolunun konumu veya mekanizmasının özel uyarlanması |
| 15.01 | Uyarlanmış debriyaj pedalı | Debriyajın fiziksel hareketine göre modifiye edilmesi |
| 15.03 | Otomatik debriyaj | Manuel araca takılan otomatik debriyaj sistemi |
| 20.01 | Uyarlanmış fren pedalı | Fren pedalının konumu veya sertliğinin ayarlanması |
| 20.03 | Sol ayakla kullanılan fren pedalı | Fren pedalının sola taşınması |
| 25.04 | Katlanır / akkor gaz pedalı | İstenildiğinde katlanan veya yeri değiştirilen gaz pedalı |
| 25.08 | Elden kumandalı gaz tertibatı | Gaz pedalının direksiyon yanındaki kola aktarılması |
| 35.03 | Direksiyondan kumanda butonları | Sinyal, korna ve sileceklerin direksiyon topuzuna entegre edilmesi |
| 40.11 | Direksiyon topuzu / aparatı | Tek elle direksiyon hakimiyetini sağlayan aparat |
3. Donanım ve Görüş Tertibat Kodları (42 - 43)
- 42.01: Özel arka görüş dikiz aynası (Geniş açılı iç dikiz aynası).
- 42.03: Ek iç ayna (Kör noktaları ve çevre görüşünü artıran ilave ayna).
- 42.05: Kör nokta uyarı cihazı veya kameralı görüş desteği.
- 43.01: Sürücü boyuna ve omurga durumuna göre uyarlanmış özel sürücü koltuğu.
4. Şanzıman ve İdari Kısıtlama Kodları (70 - 79)
En yaygın karşılaşılan kodlardan biri şanzıman kısıtlamalarıdır:
- 78: Yalnızca otomatik vitesli araç kullanabilir. Bu koda sahip olan sürücüler manuel vitesli araçları kesinlikle kullanamazlar. Manuel araba kullanabilmek için sürücü kursunda direksiyon fark sınavına girilmesi gerekir.
5. Mesleki ve Periyodik Muayene Kodları (100+)
Sürücünün mesleki kullanım sınırlamalarını ve periyodik sağlık kontrolü zorunluluklarını içerir:
| Kod | Resmî Tanım | Anlamı ve Yükümlülük |
|---|---|---|
| 102 | Ticari araç kullanamaz | Taksi, dolmuş, minibüs, servis gibi ticari araç sürüş yasağı |
| 103.01 | Yılda bir sağlık kontrolü | Sürücünün her 12 ayda bir uzman doktor muayenesinden geçmesi |
| 103.02 | İki yılda bir sağlık kontrolü | Sürücünün her 24 ayda bir sağlık raporunu yenilemesi |
| 103.03 | Üç yılda bir sağlık kontrolü | Her 36 ayda bir sağlık kontrolü zorunluluğu |
Kısıtlama Kodlarına Uymamanın Cezai Yaptırımları
Karayolları Trafik Kanunu uyarınca ehliyetteki kısıtlama kodlarına uyulmaması ciddi sonuçlar doğurur:
- İdari Para Cezası: Örneğin ehliyetinde gözlük (01.01) veya otomatik vites (78) kodu olduğu halde gözlüksüz veya manuel araç kullanan sürücülere trafik denetimlerinde para cezası ve ceza puanı kesilir.
- Aracın Bağlanması / Men Edilmesi: Araçta zorunlu olan özel tertibat bulunmuyorsa araç trafikten men edilebilir.
- Kaza Anında Sigorta Geçersizliği: Ehliyetteki koda aykırı araç kullanılırken meydana gelen kazalarda sigorta şirketleri kasko ve rücu hakkını kullanarak hasar bedelini sürücüden talep edebilir.
Sağlık raporunun onaylanması ve e-Devlet doğrulama adımları için Ehliyet İçin Sağlık Raporu Nasıl Alınır? sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Ehliyetimdeki kısıtlama kodunu nereden görebilirim?
Yeni tip çipli sürücü belgenizin arka yüzünde, en sağdaki sütunda yer alan "12. Kodlar" hanesinde adınıza tanımlı sayısal kodları görebilirsiniz.
Gözlük kodumu (01.01) sildirebilir miyim?
Evet. Lazer ameliyatı veya tıbbi tedavi sonucu görme kusurunuz düzeldiğinde, göz uzmanından "gözlüksüz sürücü olur" sağlık raporu alarak Nüfus Müdürlüğüne başvurup ehliyet kartınızı kodsuz olarak yenileyebilirsiniz.
Ehliyetimde 78 kodu var, manuel araba sürebilir miyim?
Hayır. 78 kodu yalnızca otomatik vitesli araç kullanabileceğinizi belirtir. Manuel araç sürerken yakalanmanız halinde yetersiz ehliyetle araç kullanmaktan ceza uygulanır.
Raporumdaki kodlar e-Devlet'te görünür mü?
Evet. e-Devlet Kapısı üzerinden "e-İmzalı e-Rapor Sorgulama" hizmetine girerek sürücü sağlık raporunuzdaki tüm kodları barkodlu belgede inceleyebilirsiniz.
102 kodu ne anlama gelir?
102 kodu, sürücünün yolcu veya yük taşımacılığı yapan ticari araçları (taksi, servis, kamyonet vb.) kullanamayacağını, yalnızca şahsi binek aracını kullanabileceğini ifade eder.
Özel tertibatlı aracı TÜVTÜRK muayenesinden nasıl geçiririm?
TSE onaylı mühendislik tadilat projesi ile araca takılan tertibatlar TÜVTÜRK istasyonunda kontrol edilir ve araç tescil belgesine (ruhsat) resmen işlenir.
Sürücü Kursumuzda Kodlarınıza Uygun Eğitim
Sürücü kursumuzda otomatik vites, manuel vites veya özel tertibat gereksinimi olan tüm kursiyerlerimiz için sağlık kodlarına tam uyumlu araç filomuzla eğitim veriyoruz. Eğitim programlarımız ve detaylar için bizimle iletişime geçebilirsiniz.